Жастардың денсаулығын сақтау, олардың қауіпсіз ортада білім алып, жан-жақты дамуына жағдай жасау – мемлекет жүргізіп отырған әлеуметтік саясаттың маңызды бағыттарының бірі. Қазіргі қоғамда жасөспірімдерді есірткі құралдары мен психоактивті заттардың зиянынан қорғау, олардың құқықтық сауаттылығын арттыру және салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселесі ерекше өзектілікке ие. Есірткіге тәуелділік жеке адамның өміріне ғана емес, отбасының әл-ауқатына, қоғамның тұрақтылығына және мемлекеттің дамуына кері әсер ететін күрделі әлеуметтік мәселе болып табылады. Сондықтан бұл бағыттағы профилактикалық жұмыстарды ерте жастан бастап жүйелі жүргізу – қауіпсіз қоғам қалыптастырудың маңызды алғышарты.
Түркістан облысында жастар арасында құқық бұзушылықтардың алдын алу және есірткінің заңсыз айналымына қарсы иммунитет қалыптастыру мақсатында кешенді ақпараттық-түсіндіру жұмыстары тұрақты ұйымдастырылып келеді. Осындай маңызды шаралардың бірі – «Есірткісіз болашақ» профилактикалық акциясы. Бұл бастама жасөспірімдердің құқықтық білімін арттыруға, олардың заң талаптарын білуіне және есірткінің адам өміріне тигізетін зардабын терең түсінуіне бағытталған.
Қазіргі таңда есірткі бизнесі жаңа тәсілдерді пайдаланып, әсіресе жастарды заңсыз әрекеттерге тартуға тырысатыны белгілі. Интернеттің кең таралуы мен әлеуметтік желілердің қолжетімділігі бұл қауіптің ауқымын бұрынғыдан да ұлғайтты. Кейбір жастар жеңіл табыс табудың жолы ретінде заңсыз ұсыныстарға алданып, оның ауыр құқықтық салдарын толық түсіне бермейді. Сондықтан мектеп оқушылары мен студенттерге заң талаптарын түсіндіру, нақты мысалдар арқылы қауіп-қатерді көрсету және олардың құқықтық мәдениетін қалыптастыру ерекше маңызға ие.
«Есірткісіз болашақ» акциясы аясында ұйымдастырылған кездесулердің басты мақсаты – қорқыту емес, түсіндіру. Жасөспірімдерге есірткі мен психоактивті заттардың адам ағзасына тигізетін зияны, олардың денсаулыққа, психикаға және болашақ өміріне әсері жан-жақты баяндалады. Мұндай кездесулер балалардың дұрыс таңдау жасауына, өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауына және зиянды әдеттерден саналы түрде бас тартуына ықпал етеді.
Құқықтық түсіндіру жұмыстары барысында кәмелетке толмағандарға Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жауапкершілік туралы нақты ақпарат беріледі. Әсіресе есірткі құралдарын сақтау, тасымалдау немесе тарату ауыр құқықтық салдарға әкелетіні түсіндіріледі. Жастардың заңды білуі олардың құқық бұзушылыққа жол бермеуіне және өз әрекеттерінің салдарын алдын ала бағалауына мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары құқық қорғау органдары интернет кеңістігінде жасалатын есірткіге қатысты құқық бұзушылықтардың алдын алуға ерекше назар аударып келеді. Әлеуметтік желілерде немесе түрлі мессенджерлерде есірткіні насихаттайтын жазбалар, граффити арқылы қалдырылған заңсыз жарнамалар және күмәнді сайттардың сілтемелері қоғам үшін үлкен қауіп төндіреді. Мұндай әрекеттер заңмен қатаң тыйым салынған және олар үшін жауапкершілік көзделгені жөнінде жастарға тұрақты түрде түсіндіріледі.
Жасөспірімдер интернетті күнделікті өмірдің ажырамас бөлігі ретінде пайдаланады. Сондықтан цифрлық кеңістіктегі қауіпсіздік мәселесі құқықтық тәрбиенің маңызды құрамдас бөлігіне айналып отыр. Белгісіз адамдардың ұсыныстарына сенбеу, күмәнді сілтемелерге өтпеу, заңсыз мазмұндағы ақпаратты таратпау және құқық қорғау органдарына дер кезінде хабарлау – әрбір азаматтың жауапкершілігін көрсететін маңызды қағидалар.
Мұндай профилактикалық кездесулердің тағы бір ерекшелігі – жастармен ашық пікір алмасуға мүмкіндік беруінде. Оқушылар өздерін толғандырған сұрақтарын еркін қойып, мамандардан нақты жауап алады. Ашық диалог олардың заңға деген құрметін қалыптастырып, құқық қорғау органдарының қызметіне деген сенімді күшейтеді. Сонымен қатар жастардың өз ойын ашық айтуына мүмкіндік беру профилактикалық жұмыстың тиімділігін арттырады.
Жастар арасында салауатты өмір салтын қалыптастыру – есірткінің алдын алудың ең нәтижелі жолдарының бірі. Спортпен айналысу, шығармашылыққа қызығушылық таныту, қоғамдық өмірге белсенді араласу және бос уақытты тиімді ұйымдастыру жасөспірімдердің түрлі қауіп-қатерден аулақ болуына ықпал етеді. Осыған байланысты профилактикалық іс-шараларда жастардың жеке дамуына, дұрыс өмірлік құндылықтарды қалыптастыруға және пайдалы әдеттерді насихаттауға ерекше көңіл бөлінеді.
Баланың қауіпсіздігі мен дұрыс тәрбиесі ең алдымен отбасынан басталады. Ата-аналардың баламен тұрақты қарым-қатынаста болуы, оның қызығушылығы мен айналасын бақылауы, интернеттегі белсенділігіне назар аударуы және сенімді байланыс орнатуы көптеген келеңсіз жағдайлардың алдын алуға мүмкіндік береді. Бұл ретте мектеп, құқық қорғау органдары және ата-аналар арасындағы ынтымақтастықтың маңызы ерекше.
Түркістан облысында жүзеге асырылып жатқан профилактикалық жұмыстар жастардың құқықтық мәдениетін арттыруға, олардың денсаулығын қорғауға және қоғамда есірткіге қарсы берік көзқарас қалыптастыруға бағытталған. Мұндай бастамалар құқық бұзушылықтың алдын алумен қатар, өскелең ұрпақтың жауапкершілігін күшейтіп, олардың заң талаптарын құрметтеуіне ықпал етеді.
Қауіпсіз қоғам – саналы әрі құқықтық сауатты жастардан басталады. Сондықтан жасөспірімдердің заң талаптарын білуі, интернет кеңістігін жауапкершілікпен пайдалануы, зиянды әдеттерден бас тартуы және салауатты өмір салтын таңдауы елдің болашағы үшін маңызды. Мемлекеттік органдардың, білім беру ұйымдарының, ата-аналардың және қоғамның бірлескен жұмысы ғана жастарды есірткі қатерінен қорғап, олардың қауіпсіз әрі жарқын болашағын қамтамасыз ете алады.
