Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы кәсіпкерлік қызметтің жаңа мүмкіндіктерін кеңейтті. Қазіргі таңда кәсіпкерлердің басым бөлігі онлайн-банкингті пайдаланады, электронды келісімшарттар жасайды, маркетплейстерде сауда жүргізеді, әлеуметтік желілер арқылы клиенттермен байланыс орнатады және мемлекеттік қызметтердің едәуір бөлігін электронды форматта алады. Бұл бизнесті жүргізуді жеңілдеткенімен, интернет-алаяқтық қаупін де күшейтті. Киберқылмыскерлер енді жеке азаматтарды ғана емес, кәсіпкерлік субъектілерін де негізгі нысана ретінде қарастырып, түрлі алаяқтық схемаларын қолдануда.
Осыған байланысты Түркістан облысында кәсіпкерлердің киберқауіпсіздігін қамтамасыз етуге және интернет-алаяқтықтың алдын алуға бағытталған профилактикалық жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл бағыттағы басты мақсат – кәсіпкерлердің цифрлық сауаттылығын арттыру, олардың қаржылық және коммерциялық ақпаратын қорғау мәдениетін қалыптастыру және киберқылмыстың салдарынан болатын экономикалық шығындардың алдын алу.
Осы мақсатта Түркістан облысы Полиция департаментінің Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасы облыстың кәсіпкерлік және сауда басқармасымен, сондай-ақ «Атамекен» өңірлік кәсіпкерлер палатасымен бірлесіп бизнес өкілдеріне арналған онлайн-кездесу өткізді. ZOOM платформасында ұйымдастырылған іс-шараға мемлекеттік органдардың, «Атамекен» өңірлік кәсіпкерлер палатасының өкілдері және Түркістан облысының 3 мыңнан астам кәсіпкері қатысты.
Онлайн-кездесу барысында полиция қызметкерлері кәсіпкерлерге интернет-алаяқтықтың қазіргі таңда кең таралған түрлері жөнінде жан-жақты ақпарат берді. Атап айтқанда, жалған инвестициялық жобалар, фишингтік сілтемелер, әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы жасалатын алаяқтық әрекеттер, жалған шоттар мен электронды хаттар арқылы қаржы жымқыру тәсілдері түсіндірілді.
Қазіргі уақытта кәсіпкерлерді алдау үшін қолданылатын әдістер бұрынғыдан әлдеқайда күрделі. Қылмыскерлер белгілі бір компанияның немесе мемлекеттік органның атынан хат жіберіп, жалған келісімшарттарға қол қоюды, шоттарды төлеуді немесе арнайы бағдарламаларды орнатуды сұрауы мүмкін. Кей жағдайда алаяқтар өзін банк қызметкері немесе серіктес ұйымның өкілі ретінде таныстырып, кәсіпорынның есепшотына қатысты мәселе туындағанын айтып, шұғыл әрекет етуді талап етеді. Осындай психологиялық қысымның әсерінен кәсіпкерлер қаржылық шығынға ұшырап жатады.
Кездесу барысында жалған инвестициялық жобалардың қауіптілігіне де ерекше назар аударылды. Интернет кеңістігінде жоғары табысқа кепілдік береміз деген түрлі ұсыныстар жиі кездеседі. Олар заңды инвестициялық платформа ретінде көрінгенімен, шын мәнінде азаматтардың қаражатын заңсыз иемденуге бағытталған алаяқтық схемалар болып шығады. Мұндай ұсыныстарға сеніп қалған кәсіпкерлер айтарлықтай қаржылық шығынға ұшырауы мүмкін.
Фишингтік шабуылдар да соңғы жылдары кең таралған киберқылмыс түріне айналды. Алаяқтар ресми сайттарға ұқсас жалған интернет-парақшалар жасап, кәсіпкерлердің логиндері, құпиясөздері, банк карталарының деректері немесе электрондық цифрлық қолтаңбаға қатысты мәліметтерін қолға түсіруге тырысады. Сондықтан полиция қызметкерлері интернеттегі кез келген сілтемені ашпас бұрын оның мекенжайын мұқият тексеруге кеңес берді.
Әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы жасалатын алаяқтық әрекеттер де ерекше назар аударуды талап етеді. Қылмыскерлер жалған аккаунттар ашып, әріптестердің немесе ұйым басшыларының атынан хабарлама жіберуі мүмкін. Кейбір жағдайларда олар компания қызметкерлерінен құпия ақпаратты немесе ақша аударуды сұрайды. Мұндай жағдайда ақпараттың шынайылығын басқа байланыс арналары арқылы міндетті түрде тексеру қажет.
Онлайн-кездесуде кәсіпкерлерге дербес және қаржылық деректерді қорғаудың негізгі қағидалары түсіндірілді. Мамандар күрделі құпиясөздерді пайдалану, екі факторлы аутентификацияны қосу, лицензияланған бағдарламаларды ғана қолдану, операциялық жүйелер мен антивирустық бағдарламаларды уақытылы жаңартып отырудың маңызын атап өтті. Сонымен қатар корпоративтік поштаны қорғау, қызметкерлердің цифрлық сауаттылығын арттыру және күмәнді файлдарды ашпау сияқты қарапайым, бірақ тиімді қауіпсіздік шаралары ұсынылды.
Кәсіпкерлер үшін қаржылық операцияларды жүргізу кезінде қосымша сақтық таныту аса маңызды. Ақша аударымдарын жүзеге асырмас бұрын алушының деректемелерін бірнеше рет тексеру, жаңа серіктестердің заңдылығына көз жеткізу және күмәнді ұсыныстардан бас тарту – бизнестің қаржылық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі шарттарының бірі.
Мұндай профилактикалық кездесулердің тағы бір маңызды қыры – мемлекеттік органдар мен бизнес қауымдастығы арасындағы өзара іс-қимылды нығайту. Полиция, кәсіпкерлік және сауда басқармасы мен «Атамекен» өңірлік кәсіпкерлер палатасының бірлескен жұмысы кәсіпкерлерге өзекті қауіптер туралы уақытылы ақпарат беруге және алдын алу шараларын күшейтуге мүмкіндік береді.
Цифрлық экономика жағдайында кәсіпкердің қауіпсіздігі тек кеңсе немесе өндіріс орнының қорғалуымен шектелмейді. Ақпараттық жүйелердің, клиенттік базалардың, электрондық құжаттардың және қаржылық операциялардың қорғалуы да бизнестің тұрақты дамуына тікелей әсер етеді. Сондықтан киберқауіпсіздік кез келген кәсіпорынның тәуекелдерді басқару жүйесінің маңызды бөлігіне айналуы тиіс.
Түркістан облысында өткізілген онлайн-кездесу кәсіпкерлердің интернет-алаяқтық туралы хабардарлығын арттыруға және олардың цифрлық қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған маңызды профилактикалық шара болды. Іс-шараға 3 мыңнан астам кәсіпкердің қатысуы бизнес өкілдерінің бұл мәселеге үлкен жауапкершілікпен қарайтынын және ақпараттық қауіпсіздікке деген қызығушылықтың артып келе жатқанын көрсетеді.
Түркістан облысы Полиция департаменті интернет-алаяқтықтың алдын алу және халықтың киберқауіпсіздік деңгейін арттыру бойынша түсіндіру жұмыстарын алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғастырады. Осындай жүйелі жұмыстар кәсіпкерлердің цифрлық қауіпсіздігін күшейтіп қана қоймай, өңірдегі бизнес ортаның тұрақтылығына, экономикалық белсенділіктің артуына және азаматтардың ақпараттық мәдениетінің қалыптасуына оң ықпал етеді.
Қазіргі заман жағдайында интернет-алаяқтықпен күрестің ең тиімді жолы – ақпараттандыру, алдын алу және қауіпсіздік талаптарын күнделікті қызметтің ажырамас бөлігіне айналдыру. Әрбір кәсіпкер күмәнді ұсыныстарға сақтықпен қарап, жеке және қаржылық деректерін қорғауға жауапкершілікпен қараған жағдайда ғана киберқылмыстың құрбаны болу қаупін айтарлықтай төмендете алады. Түркістан облысында қолға алынған мұндай бастамалар өңірде қауіпсіз цифрлық кәсіпкерлік ортасын қалыптастыруға бағытталған маңызды қадамдардың бірі болып саналады.
