Соңғы жылдары қоғамда ерекше алаңдаушылық туғызып отырған мәселелердің бірі – лудомания, яғни құмар ойындарға тәуелділік. Бұл құбылыс тек бір адамның ғана емес, тұтас отбасының әлеуметтік жағдайына, психологиялық ахуалына және қоғамның тұрақтылығына кері әсерін тигізетін өзекті мәселеге айналып отыр. Сондықтан жастар арасында құмар ойындардың зиянын түсіндіру және оның алдын алу бағытындағы жұмыстардың маңызы артып келеді.
Осы мақсатта Түркістан облысы қоғамдық даму басқармасының «Жастар ресурстық орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің ұйымдастыруымен Шардара ауданындағы «Шардара мектеп-лицейінде» «Өмір – қымбат сый: Лудомания – қоғам дерті» атты семинар-тренинг өткізілді.
Іс-шараның басты мақсаты – жастарды құмар ойындардың зиянынан сақтандыру, лудоманияның адам өміріне тигізетін кері әсерін түсіндіру, жасөспірімдердің өмірге деген жауапкершілігін арттыру және салауатты өмір салтын насихаттау болды.
Семинар-тренингті «Отбасы институтын дамыту» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, тәжірибелі тренер-педагог Нұржан Сапарханұлы жүргізді. Кездесу барысында жастармен ашық пікір алмасу ұйымдастырылып, құмар ойындарға тәуелділіктің психологиялық, әлеуметтік және экономикалық салдары жан-жақты талқыланды.
Бүгінде интернет технологияларының қарқынды дамуы құмар ойындарға қолжетімділікті арттырды. Бұрын арнайы ойын орындарына бару қажет болса, қазір түрлі букмекерлік платформалар мен онлайн казино қызметтері смартфон арқылы кез келген уақытта қолжетімді. Бұл жағдай әсіресе жастар арасында тәуелділіктің таралу қаупін күшейтіп отыр.
Мамандардың айтуынша, лудомания – жай ғана әуестік емес, адамның мінез-құлқына әсер ететін психологиялық тәуелділік. Құмар ойындарға тәуелді адам уақыт өте келе өзін-өзі бақылау қабілетін жоғалтып, қаржылық қиындықтарға тап болуы мүмкін. Оның салдары тек материалдық шығынмен шектелмейді. Отбасылық жанжалдар, күйзеліс, оқудағы үлгерімнің төмендеуі және әлеуметтік оқшаулану сияқты күрделі мәселелер де туындайды.
Семинар барысында қатысушыларға құмар ойындардың жастар өміріне тигізетін нақты қауіптері түсіндірілді. Спикердің айтуынша, көптеген жас алғашқыда ойынға қызығушылық ретінде қарайды. Алайда уақыт өте келе ұтысты қайтару немесе көбірек пайда табу ниеті тәуелділікке алып келуі мүмкін.
Лудоманияның басты қауіптерінің бірі – қаржылық тұрақсыздыққа әкелуі. Құмар ойындарға тәуелді адамдар көбіне өз жинақтарын жоғалтып қана қоймай, қарызға батуы мүмкін. Кей жағдайларда азаматтар банктерден несие алып немесе таныстарынан қарыз сұрап, жағдайын одан әрі қиындатады. Мұндай әрекеттер ұзақ мерзімді әлеуметтік мәселелерге ұласуы ықтимал.
Кездесу барысында жастарға қаржылық сауаттылықтың маңызы түсіндірілді. Қаржыны дұрыс жоспарлау, табыс пен шығысты бақылау, тәуекелдерді бағалау және қаражатты тиімді пайдалану – лудоманияның алдын алудағы маңызды құралдардың бірі екені айтылды. Қаржылық сауатты азаматтар оңай пайда табуға бағытталған күмәнді ұсыныстарға сирек алданады.
Семинарда уақытты тиімді пайдалану мәселесіне де ерекше назар аударылды. Сарапшылардың пікірінше, бос уақытын пайдалы іске жұмсайтын жастар зиянды әдеттерден алыс болады. Спортпен айналысу, кітап оқу, шығармашылықпен шұғылдану және қоғамдық жұмыстарға қатысу жастардың тұлғалық дамуына оң әсер етеді.
Кездесу барысында құмар ойындарға тәуелділіктің психологиялық салдары да кеңінен сөз болды. Лудомания адамның эмоционалдық жағдайына әсер етіп, тұрақты күйзеліс, мазасыздық және сенімсіздік сезімдерін тудыруы мүмкін. Кей жағдайларда бұл мәселе адамның айналасындағы адамдармен қарым-қатынасына да кері ықпал етеді.
Мамандар жастарға кез келген қиындықты құмар ойын арқылы шешуге болмайтынын түсіндірді. Қаржылық қиындықтар немесе өмірлік кедергілер нақты жоспарлау, еңбек ету және дұрыс шешім қабылдау арқылы ғана еңсерілетінін атап өтті. Тұрақты жетістік кездейсоқ ұтысқа емес, білім мен еңбектің нәтижесіне негізделеді.
Семинар-тренинг барысында түрлі психологиялық жаттығулар ұйымдастырылып, жастардың белсенді қатысуына мүмкіндік жасалды. Қатысушылар өз ойларын ортаға салып, өмірлік мақсаттар, жауапкершілік және зиянды әдеттердің алдын алу жолдары туралы пікір алмасты.
Лудоманиямен күресте отбасының рөлі де ерекше маңызды. Ата-аналардың балаларының қызығушылықтарына көңіл бөлуі, олардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруы және ашық қарым-қатынас орнатуы тәуелділіктің алдын алуға көмектеседі. Сонымен қатар білім беру ұйымдары мен қоғамдық ұйымдардың бірлескен жұмысы да оң нәтижеге жеткізеді.
Қазақстанда құмар ойындарға тәуелділіктің алдын алу бағытында кешенді шаралар жүзеге асырылып келеді. Ақпараттық-түсіндіру жұмыстары, семинарлар, тренингтер және профилактикалық кездесулер жастардың қауіп-қатерді дұрыс бағалауына және саналы таңдау жасауына мүмкіндік береді.
Шара соңында ұйымдастырушылар жастарды салауатты өмір салтын ұстануға, уақытын тиімді пайдалануға және өз болашағына жауапкершілікпен қарауға шақырды. Белсенділік танытқан қатысушыларға Түркістан облысының «Жастар ресурстық орталығы» КММ атынан арнайы сертификаттар мен естелік жейделер табысталды.
Қазіргі қоғамда лудоманияның алдын алу – тек мемлекеттік органдардың немесе мамандардың ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Жастардың бойында қаржылық сауаттылықты, жауапкершілікті және өмірлік мақсатқа ұмтылысты қалыптастыру арқылы ғана бұл мәселемен тиімді күресуге болады.
Осы тұрғыдан алғанда «Өмір – қымбат сый: Лудомания – қоғам дерті» атты семинар-тренинг жастардың құмар ойындарға тәуелділіктен сақтануына, өз болашағына саналы көзқарас қалыптастыруына және салауатты өмір салтын таңдауға бағытталған маңызды профилактикалық шара болды. Мұндай бастамалар қоғамдағы лудоманияның таралуын азайтуға және жастардың жарқын болашағын қамтамасыз етуге ықпал етеді.
