Баланың қауіпсіздігі мен жан-жақты дамуын қамтамасыз ету – мемлекет пен қоғам алдында тұрған маңызды міндеттердің бірі. Әрбір баланың өмірі мен денсаулығын қорғау, құқықтарының сақталуын қамтамасыз ету, қолайлы орта қалыптастыру және қауіп-қатерлердің алдын алу мәселелері бүгінде ерекше маңызға ие. Бұл бағыттағы жұмыстардың тиімділігі ең алдымен отбасы институтының беріктігіне, ата-аналардың жауапкершілігіне және қоғамның белсенді қатысуына байланысты.
Осыған орай 1 маусым – Халықаралық балаларды қорғау күніне арналған іс-шаралар аясында Түркістан облысында «Адал ата-ана – қауіпсіз балалық шақ» атты облыстық ата-аналар форумы өткізілді. Ауқымды іс-шараға облыс прокуратурасының өкілдері, білім беру ұйымдарының басшылары, ата-аналар комитеттерінің мүшелері, педагог-психологтар, әлеуметтік педагогтар, ювеналды полиция инспекторлары, қоғам белсенділері және өңір тұрғындары қатысты.
Форумның негізгі мақсаты бала қауіпсіздігін қамтамасыз ету, ата-аналардың жауапкершілігін арттыру, отбасы мен қоғамның бала тәрбиесіндегі өзара байланысын нығайту және балаларға қатысты қауіп-қатерлердің алдын алу бағытындағы ортақ іс-қимыл тетіктерін қалыптастыру болды.
Қазіргі таңда балалардың қауіпсіздігі мәселесі тек білім беру ұйымдарының немесе құқық қорғау органдарының міндеті ғана емес. Бұл – мемлекет, қоғам және әрбір ата-ананың ортақ жауапкершілігі. Баланың толыққанды тұлға болып қалыптасуы ең алдымен отбасындағы тәрбиеге, ата-ананың көңілі мен қамқорлығына байланысты. Сондықтан бала тәрбиесіндегі ата-ананың рөлі қандай жағдайда да маңызды болып қала береді.
Форум барысында жыл басынан бергі өңірдегі кәмелетке толмағандарға қатысты өзекті мәселелер мен статистикалық мәліметтер қамтылған бейнематериалдар көрсетілді. Сондай-ақ қатысушылар назарына арнайы театрландырылған қойылым ұсынылып, бала тәрбиесіндегі өзекті мәселелер мен ата-аналық жауапкершіліктің маңызы көркем түрде жеткізілді.
Қоғамдағы әлеуметтік өзгерістер, ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы және интернет кеңістігінің кеңеюі балалар үшін жаңа мүмкіндіктермен қатар түрлі қауіптердің де артуына алып келуде. Әсіресе әлеуметтік желілердегі зиянды контент, интернет-алаяқтық, кибербуллинг, психологиялық қысым көрсету фактілері, қауіпті ойындар мен деструктивті идеологиялардың таралуы балалардың қауіпсіздігіне елеулі қауіп төндіреді.
Сондықтан қазіргі жағдайда ата-аналардың баланың интернет кеңістігіндегі белсенділігіне ерекше назар аударуы қажет. Балалардың қандай ақпарат тұтынатынын, кімдермен байланыс жасайтынын және бос уақытын қалай өткізетінін бақылау маңызды. Бұл ретте бақылау мен сенімнің арасындағы тепе-теңдікті сақтау ата-аналар үшін басты міндеттердің бірі болып табылады.
Форум аясында Түркістан облысы прокурорының орынбасары Тлемисов Даулет Бекбашұлы сөз сөйлеп, қатысушыларға «Қауіпсіз балалық шақ» жобасын таныстырды. Өз сөзінде ол бала қауіпсіздігі тек мемлекеттік органдардың ғана емес, ата-ана мен қоғамның ортақ жауапкершілігі екенін атап өтті.
Шын мәнінде, балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету кешенді тәсілді талап етеді. Баланың құқықтарын қорғау, оның денсаулығын сақтау, психологиялық жағдайын бақылау және қауіпсіз орта қалыптастыру бағытындағы жұмыстар барлық мүдделі тараптардың өзара ынтымақтастығы арқылы ғана тиімді жүзеге асырылады.
Соңғы жылдары кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғауға ерекше көңіл бөлінуде. Балаларға қатысты құқық бұзушылықтардың алдын алу, тұрмыстық зорлық-зомбылыққа жол бермеу, білім беру ұйымдарындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету және психологиялық қолдау көрсету бойынша бірқатар жүйелі шаралар жүзеге асырылуда.
Баланың қауіпсіздігі тек физикалық қауіпсіздікпен шектелмейді. Оның эмоционалдық және психологиялық саулығы да ерекше маңызға ие. Мамандардың пікірінше, балалар арасындағы көптеген мәселелердің түпкі себебі ата-ана мен бала арасындағы байланыстың әлсіреуінен туындайды. Сондықтан балаға уақыт бөлу, оның пікірін тыңдау, мәселелеріне түсіністікпен қарау және сенімді қарым-қатынас орнату маңызды.
Бүгінде жасөспірімдер арасында кездесетін буллинг, кибербуллинг, агрессия, тәуелді мінез-құлық және суицидтік тәуекелдер қоғамның назарын аударуды талап етеді. Мұндай жағдайлардың алдын алуда ата-аналардың, мұғалімдердің және психологтардың өзара үйлесімді жұмысы ерекше рөл атқарады.
Балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуде мектеп пен отбасының өзара байланысы маңызды факторлардың бірі саналады. Білім беру ұйымдары балаға сапалы білім берумен қатар, оның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және тұлғалық дамуына жағдай жасауға міндетті. Ал ата-аналар білім беру ұйымдарымен тұрақты байланыс орнатып, баланың оқу үлгерімі мен мінез-құлқына назар аударып отыруы қажет.
Форум барысында көтерілген мәселелердің бірі – кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу болды. Бұл бағытта профилактикалық жұмыстарды күшейту, құқықтық сауаттылықты арттыру және жастар арасында заң талаптарын құрметтеу мәдениетін қалыптастыру қажеттігі айтылды.
Құқықтық тәрбие беру бала кезден басталуы тиіс. Заң талаптарын сақтау, өз құқықтары мен міндеттерін білу, қоғам алдындағы жауапкершілікті сезіну сияқты құндылықтар жас ұрпақтың бойында ерте қалыптасқан жағдайда құқық бұзушылықтардың алдын алу тиімділігі арта түседі.
Сондай-ақ форум аясында балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру мәселесіне де назар аударылды. Спорттық, мәдени және шығармашылық іс-шараларға қатысу балалардың жан-жақты дамуына ықпал етіп қана қоймай, олардың түрлі қауіптердің ықпалына түсу мүмкіндігін азайтады.
Мемлекет тарапынан балалардың құқықтарын қорғау және қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша ауқымды жұмыстар атқарылуда. Дегенмен бұл бағыттағы жетістіктердің басты кепілі – отбасыдағы тәрбие. Ата-ананың қамқорлығы мен жауапкершілігі баланың қауіпсіз әрі бақытты өмір сүруінің негізі болып табылады.
«Адал ата-ана – қауіпсіз балалық шақ» форумы отбасы институтын нығайтуға, ата-аналардың жауапкершілігін арттыруға және бала қауіпсіздігі мәселесіне қоғам назарын аударуға бағытталған маңызды алаңға айналды. Форум барысында көтерілген бастамалар мен ұсыныстар балалардың құқықтарын қорғау және қауіпсіз орта қалыптастыру бағытындағы жұмыстарды жетілдіруге өз үлесін қосады.
Баланың қауіпсіздігі – мемлекеттің болашағының қауіпсіздігі. Сондықтан әрбір ата-ана, әрбір азамат және әрбір мекеме балалардың амандығы мен құқықтарының сақталуына бейжай қарамауы тиіс. Бірлескен күш-жігер арқылы ғана қауіпсіз, саналы және жауапты ұрпақ тәрбиелеуге болады.
